U Gradskoj čitaonici Narodne biblioteke „Ćirilo i Metodije“ u Prijedoru, u utorak, 19. marta, sa početkom u 19 sati, biće organizovana promocija prvog srpskog časopisa, prvi put prevedenog na savremeni srpski jezik.

– „Slaveno-serbskij magazin“ bio je prvi srpski časopis i najznačajniji štampani tekst napisan na slavenoserbskom jeziku. Štampan je 1768. u Veneciji, u štampariji Grka Dimitrija Teodosija. Pokretač i urednik časopisa bio je jedan od najaktivnijih srpskih pisaca i prosvetitelja, član bečke carske Akademije, slikar, bakrorezac, istoričar, kaligraf i izdavač, Zaharije Stefanović Orfelin – saopštili su iz Biblioteke u Prijedoru.

Prvi i jedini broj „Slaveno-serbskog magazina“ Orfelin je uredio po ugledu na učeno-književni časopis „Ježemesjačnija sočinjenija“, koji je izdavala Ruska akademija nauka u Petrogradu, od 1755. do 1764.

– Orfelin je mogao znati i drugi koji žurnal, ali bez sumnje najviše se ugledao na ovaj ruski časopis – kaže istoričar Tihomir Ostojić u svojoj knjizi o Orfelinu.

Predgovor

On nije uzeo iz ruskog časopisa samo osnovne ideje, nego i format i terminologiju, pa čak i raspored radova.

– Orfelin je neke dijelove prosto preveo, odbacivši što je bilo za ruske prilike i udesio prema srpskim standardima – piše Jovan Skerlić.

U predgovoru „Slaveno-serbskom magazinu“, Orfelin je napisao da će ga izdavati po „dijelovima i tomovima“. Međutim, izdao je samo jedan broj. Nema nikakvih pisanih podataka o tome zbog čega nije nastavio izdavanje časopisa. Najvjerovatnije da ga je obeshrabrio mali broj čitalaca.

Znajući da je za srpsku publiku knjiga koja izlazi u periodičnim izdanjima nešto novo, Orfelin je u „Magazinu“ štampao opširan predgovor „Predislovie“ na 13 strana. U njemu je predstavljen program časopisa koji ujedno predstavlja i njegov najznačajniji dio. Njegov značaj istakao je Jovan Skerlić riječima: “Da Zaharije Orfelin ništa drugo nije napisao na ovaj napredni i razumni predgovor, zaslužio bi časno mjesto u istoriji srpske književnosti i duhovnog razvitka srpskog”.

Manifest

To nije samo program književnog rada Zaharija Orfelina, to je jedan manifest istorijskog značaja, u kome su prvi put na srpskom jeziku iznijete racionalističke i prosvjetiteljske doktrine 18. vijeka i u kom se prvi put u srpskoj književnosti razvila misao svjetovne kulture.

– Pošto je obrazložio svoje prosvjetiteljske ideje, Orfelin u drugom dijelu predgovora piše da će u „Magazinu“ biti zastupljene sve vrste ljudskog roda i kulture. On poziva svoje čitaoce na saradnju i obećava im da će sve radove i prevode objaviti „s potpunom vjernošću“. Orfelin dalje upozorava da „Magazin“ neće štampati javne sporove, strasne kritike, niti druge uvredljive napise i lične napade. Dalje obećava da će redakcija biti predusretljiva prema čitaocima i da će u njemu moći saopštavati svoja mišljenja i primjedbe – dodali su iz Biblioteke.

Preteča Vuka Karadžića

U Orfelinovom predgovoru istaknuta je potreba da svaka knjiga namijenjena većem broju čitalaca treba da bude pisana svima razumljivim jezikom. Orfelin se zalaže da Srbi koriste narodni jezik. Jovan Skrelić je pisao da je u pogledu jezika Orfelin preteča Vuka Karadžića.

– Magazin je pisan mješavinom rusko-slovenskog i srpskog jezika. Sam Vuk je napisao 1845. godine da je mletački „Magazin“ vrlo važan za istoriju naše književnosti i isticao je u pogledu uvođenja narodnog jezika, Orfelin nad Dositejem Obradovićem – objasnili su.

O knjizi će govoriti prof. dr Duško Pevulja, a ulaz je slobodan.

EuroBlic-srpskainfo.com

Povezane vijesti

FESTIVAL POZORIŠTA “ZLATNA VILA”: NAJBOLJA PREDSTA... Dodjelom nagrada i izvođenjem predstave “Bračni par(astos)” banjalučkog Gradskog pozorišta “Јazavac” u čast pobjednika, večeras je u Prijedoru završen...
FESTIVAL POZORIŠTA “ZLATNA VILA”: OVAC... Publika u Prijedoru ovacijama je ispratila glumce beogradskog Zvezdara teatra koji su odigrali predstavu "Osama - kasaba u Njujorku" u režiji Darka Ba...
PRIJEDOR: TRI MLADE UMJETNICE NA PRVOJ SAMOSTALNOJ... U prijedorskoj Galeriji "Sreten Stojanović" otvorena je izložba "Nagrađene", čiji su autori studentkinje banjalučke Akademije umjetnosti - Ivana Blago...
FESTIVAL POZORIŠTA “ZLATNA VILA”: ODIGRANA PREDSTA... Predstavom "Čuvari tvog poštenja" Gradskog pozorišta Podgorica u Prijedoru je nastavljen 14. Međunarodni festival pozorišta "Zlatna vila". Predstav...
FESTIVAL POZORIŠTA “ZLATNA VILA”-REVIJ... U Pozorištu Prijedor izvedena je predstava "Frenki i Džoni" prema tekstu Terensa MekNilija i u režiji Tee Pudarić. Predstava nastala u koprodukciji...
KINO KOZARA-REPERTOAR: GROBLJE KUĆNIH LJUBIMACA Film – Groblje kućnih ljubimaca Termin – od 18.-27.04. u 21.00 Cijena ulaznice – 4 KM Trajanje – 101 minut Žanr – Horor Originalni naziv – Pet Se...
“LJUDI SU SE JEŽILI”: ČLANOVI HORA “VILA... Članovi prijedorskog hora Srpskog pjevačkog društva "Vila" su prilikom svog boravka u Parizu u čuvenu katedralu Notr Dam ušli kao turisti, a iz nje, s...
FESTIVAL POZORIŠTA “ZLATNA VILA”: ODIG... Predstavom „Naši dani“ Narodnog pozorišta Republike Srpske u režiji Juga Radivojevića u Prijedoru je sinoć nastavljen 14. Međunarodni festival pozor...